Chuyện chọn ngành, trường - Giá mà hồi đó tui biết...

Anh Thu Cao

Apr 27, 2021

11 min read

Cuối cùng cũng đến giai đoạn điền nguyện vọng rồi. Vậy nên mình muốn chia sẻ “những điều hồi đó không ai nói cho mình”, hi vọng sẽ giúp các bạn bớt hoang mang trong việc chọn ngành, trường nha

I. Những điều cần bạn nên hỏi bản thân

1. Chọn ngành theo khối?

Nếu cuộc sống học tập của bạn bây giờ chỉ là lên trường rồi về nhà, thì bạn chỉ có thể hình dung thế mạnh của mình là vào là những môn học. Nhưng

đừng nhìn vào mình giỏi môn gì, mà hãy nhìn vào mình giỏi kĩ năng và công việc vào ở môn học đó.

Vì nếu chỉ nhìn vào việc mình giỏi môn gì, thì bạn chỉ nhận ra thế mạnh của mình với tư cách là học sinh, nhưng kĩ năng mới là thứ giúp bạn có việc làm. Ngược lại, những môn bạn không giỏi không có nghĩa là bạn không thể theo được ngành nghề đó.

Ví dụ hồi xưa mình chả bao giờ học văn hết vì mình ghét môn xã hội, ghét học thuộc lắm, nhưng mình suy nghĩ về bản thân một chút: “ủa sao mình không học bài mà vẫn được 7 điểm hay vậy ta” vậy đâu phải là do mình không biết viết, mình chỉ ghét khuôn mẫu thôi. Cuối cùng thì một đứa chúa ghét việc học văn lại ngồi đây viết content trời ơi =)) Vậy nếu bạn thích viết hay đơn giản chỉ đăng mấy post vui vui trên mạng nhưng lại được ngàn like, thành trend, dù điểm trung bình văn của bạn chỉ 6,7 điểm, không có nghĩa là bạn không nên theo những ngành nghề về sản xuất nội dung, viết lách.

Ngược lại, hồi xưa mình thích học anh văn lắm, mình khoanh đáp án lia lịa, điểm tb mình được 9, luôn. Nhưng không có nghĩa là mình có thể theo học những ngành liên quan tới nó như: ngôn ngữ Anh, sư phạm Anh,…? Bởi vì mình chỉ giỏi với tư cách là một học sinh thôi, mình đã bao giờ giảng cho đứa bạn giúp nó lấy gốc đâu, mình có hứng thú với việc phân tích chiều sâu của ngôn ngữ đâu.

2. Những gì bạn bị “bánh cuốn” vào?

Đó là những việc bạn dành bao nhiêu thời gian cho nó cũng thấy sướng hoặc những việc không ai nhờ nhưng mà “gảnh, thích làm dzay đó rùi sao”. Hãy nghĩ lại những việc bạn có thể làm thâu đêm, làm có tâm zl luôn và cảm thấy vui khi “đứa con” mình được sản xuất, được đánh giá cao. Sau đó bạn cần phân tích sâu hơn về cái thứ mà bạn muốn làm ấy.

Ví dụ việc xem những TVC, Music Video, chiến dịch Marketing của các nhãn hàng khiến bạn cảm thấy hứng thú, đọc mãi, xem mãi không chán, cao hơn là sự mong muốn góp phần tạo ra các chiến dịch ấy. Khi có hình dung về việc mình “bánh cuốn” rồi, bạn cần phân tích kĩ hơn về cái mà mình muốn làm, chẳng hạn:

- Nếu thích những ý tưởng, cách quảng bá, đọc phân tích studycase chiến dịch đó và cảm thấy “Wow wow như một chân trời mới” thì bạn có thể cân nhắc ngành Marketing, truyền thông.

- Nếu chỉ thích về mặt hình ảnh, đồ họa, hiệu ứng bắt mắt xịn xò quá, bánh cuốn vào việc tìm hiểu làm thế nào để tạo ra artwork đấy thì bạn có thể nghĩ về ngành Film Making, Graphic Design chẳng hạn

II. Ngành gì - Trường nào

Đừng lao vào 1 ngành học chỉ vì “nghe tên sang”, “nghe nó rộng, học đại chắc sẽ làm được nhiều việc”, “kiếm được nhiều tiền”, “hot”. Cái bạn nên làm là nghiên cứu thật kĩ về ngành nghề ấy. Và “Google không tính phí”. Nhưng đáng buồn là cái mà bạn search chỉ là các trang cung cấp thông tin chung chung, đọc xong rồi cũng chả hiểu. Hồi xưa mình cũng vậy, giá như hồi đó mình biết cách tìm kiếm, đặt ra những câu hỏi thế này:

1. Mình học ngành đấy rồi sẽ làm việc gì ?

Mình gợi ý bạn nên search những từ khóa công việc trên các trang tuyển dụng để biết sau khi học xong, bạn kì vọng có thể làm được việc gì. Hãy đọc các bản mô tả công việc (Job Description) để biết một người đi làm thực sự là làm những gì, có yêu cầu gì, những kĩ năng đó có phù hợp với bạn không. Đây là cách giúp bạn hình dung về ngành, nghề ấy một cách chi tiết. Nhưng đọc xong thấy mình không có cái gì đáp ứng được hết trơn cái cũng hoang mang hong biết sao luôn. Trời ơi, hong sao, những gì còn thiếu mình có thể rèn luyện trong 4 năm đại học nhé.

Những trang tuyển dụng uy tín bạn có thể xem như:

- Ybox

- Vietnamworks

- Adjob.asia (kênh kiếm việc riêng cho ngành truyền thông, marketing…)

2. Học ngành “ABC” là học cái zống zì ?

Một lần nữa, Google không tính phí, làm ơn đừng tìm hiểu qua loa nếu bạn không muốn hối hận chỉ vì tin vào những giả định của mình, người khác. Những cách bạn có thể kiếm thông tin ngành học chính xác như:

Tra cứu chương trình đào tạo

Rốt cuộc mình sẽ học cái gì ở ngành đấy, trường đấy thì từ khóa “chương trình đào tạo” là cái bạn tìm kiếm. Thật sự mình thấy các bạn rất lười khi tìm hiểu vấn đề này nhưng mình nghĩ việc này rất quan trọng. Nó trả lời cho câu hỏi, học môn gì ở đó, không giỏi môn X có học được ngành Y không, cũng là một tiêu chí giúp bạn so sánh giữa các trường.

Chẳng hạn một số bạn hay thắc mắc là ngành Thương mại điện tử có học tin hay không, nhìn vào chương trình đào tạo mình sẽ biết được (mình lấy ví dụ 2 trường kinh tế có ngành TMĐT)

- Trường Đại học Kinh Tế - Luật

- Trường Đại học Kinh Tế TPHCM

Sau khi tra cứu bạn sẽ biết được học Thương mại điện tử không đơn giản là học cách bán hàng trên các sàn TMDT, mà trường nào cũng )phải học các môn cơ sở lập trình, tin học để có cái nền hết. Còn việc có học nặng code hay không, bạn hãy trực tiếp hỏi cảm nhận của những anh chị đang học ngành đó nhé.

Hỏi review của các anh/ chị đã, đang học

Nếu được, hãy xin review của các anh chị đã đi làm, hoặc ít nhất là năm 3 4, vì ít nhất người ta đã có chút kinh nghiệm về ngành nghề đó, có trải nghiệm về các môn học tại trường. Mình nghĩ bạn chỉ có thể hỏi sinh viên năm 1 2 về trải nghiệm học tại trường đại học (về môi trường, học phí, bạn bè,...) chứ thường các bạn năm 1 2 sẽ chưa học các môn chuyên ngành. Nếu bạn không quen ai thì có thể hỏi trong các group tuyển sinh của trường, fanpage,… Nhưng hãy hỏi những điều Google không có thôi nhé !

Nếu hong biết ib ai thì mình luôn ở đây! Các bạn có thể ask trên Instragram mình nha, mình sẽ cố trl có tâm nhất, và chỉ bạn nguồn tìm hiểu ^^

Một số thắc mắc thường gặp

Học không giỏi môn X có học được ngành Y không ?

Cá nhân mình nghĩ việc giỏi một môn nào đấy là lợi thế của bạn, nhưng nó không phải điều kiện tiên quyết để xác định bạn có phù hợp ngành đó không. Như mình đã nói ở trên, việc giỏi 1 môn học ở cấp 3 chỉ là thế mạnh của bạn với tư cách là học sinh, còn khi đi làm nhà tuyển dụng yêu cầu nhiều hơn thế (xem ở bản mô tả công việc mình đã đề cập ở trên). Mình xin chia sẻ những câu chuyện mình được nghe và những quan điểm của mình nha

Ví dụ: Không học giỏi Toán có nên học Kinh tế hay Tài chính không ? Nếu nói về việc hoàn thành tốt chương trình ở đại học thì chỉ có các môn như Toán cao cấp, Xác xuất thống kê,… (những môn của khoa Toán Kinh Tế) mới đụng đến toán chuyên sâu nhiều. Những môn còn lại cũng có toán nhưng chỉ là những phép tính đơn giản để khi bạn nhìn vào công thức bạn biết cách thị trường vận hành, yếu tố này tác động lên yếu tố kia thế nào. Btw, sẽ dùng hàm excel nhiều hơn đó ^^

Cá tính X có học được ngành Y không ?

Mình nghĩ cá tính là một điều kiện để xác định nhánh việc mà bạn có thể làm hơn là ngành học. Bởi vì ngành học thì rộng lắm, và 4 năm đại học sẽ cho bạn thời gian trải nghiệm những gì mình muốn làm.

Ví dụ: Hướng nội, không sáng tạo có học được Marketing không ? Chấp hết luôn. Đồng ý là sáng tạo là một điều tốt nhưng nếu bạn không, cũng chẳng sao. Marketing rộng lắm. Chẳng hạn Digital Marketing, công việc đấy cần người biết phân tích dữ liệu trên các kênh kĩ thuật số, cái này cần kiến thức, chứ “sáng tạo” lúc này thì có mà chết tức tưởi luôn đúng hong =))

Lưu ý khi viết hồ sơ, nguyện vọng

1. Mua <5 bộ hồ sơ.

Mình nghĩ 2-3 bộ là được, hoặc cẩu thả thì 5 cho an toàn. Mình thấy dân mạng làm quá lên í, viết hồ sơ cũng đơn giản thôi. Chỉ cần một nơi thanh tịnh, tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến thì vèo cái là xong. Thấy đứa bạn mua 10 bộ táng cho nó tỉnh phát dùm tuiiii !!!

1. Mua <5 bộ hồ sơ.

2. Số 2, 4, 7 – Em sao cũng được!

Không có cái máy quét chữ nào hết, hồ sơ nhập bằng cơm đó. Chỉ cần viết rõ ràng, viết xấu ra chuồng gà chơi. Ai rảnh đâu đọc !

3. Viết nguyện vọng thế nào?

Các nguyện vọng được xét đồng thời, không có chuyện nv2 xét cao điểm hơn nv1 nên là cứ thích ngành nào thì bỏ vô. Chỉ khác là bạn sẽ đậu theo thứ tự nguyện vọng của bạn. Ví dụ đủ điểm vào nv1 thì tự động nv2 3 sẽ bỏ. Trường hợp bạn đủ điểm đậu hết, muốn học nv2 thì… Ai cho má, muốn học ngành ở nv2 thì thì phải ghi nó ở nv1 !!! Bạn có thể tham khảo cách xếp nv như sau:

- Thích nhất, ngôi trường mơ ước (nv1,2)

- Hơi thích hoặc cũng không thích lắm nhưng có khả năng vào (nv3,4)

- Chắc chắc đậu (nv 4-5)

4. 10 nguyện vọng đủ chưa ta ?

Chời ơi, không ai đánh thuế ước mơ nhưng 1nv 30k ạ. Tiền nào cũng là tiền, đóng 300k tiếc hic. Thật sự nv 4 5 là bạn đã chắc chắn đậu rồi thì sao mà rớt tới nv10 được. Mình chưa thấy ai đậu tới nv10-15 hết á, ghi quá trời nv chỉ giúp bạn thấy an tâm thôi nhưng mình nghĩ không cần thiết.

P/s: Mình có thể không biết có trường hợp nào đậu nv 10 trở lên không nhưng mình chắc chắn không có ý đụng chạm ạ. Don’t take it serious ^^

5. Khi có thông báo viết lại hồ sơ, cứ bình tĩnh như ăn cơm sườn. Sai thì sửa thôi chứ sao đâu, thầy cô không ăn thịt bạn nhá

6. Sau khi nhập xong sẽ có thông báo gửi về email mà bạn đã điền vào phiếu, sau đó nhận được mật khẩu. Nhớ kiểm tra lần nữa trên web thông tin đã chính xác chưa.

7. Quên mật khẩu thì cũng bình tĩnh như ăn cơm sườn. Báo thầy cô, set lại trong 1 nốt nhạc.

Không có cái máy quét chữ nào hết, hồ sơ nhập bằng cơm đó. Chỉ cần viết rõ ràng, viết xấu ra chuồng gà chơi. Ai rảnh đâu đọc !

Lưu ý khi chọn trường

Mình nghĩ bên cạnh yếu tố về điểm chuẩn, học phí,… thì MÔI TRƯỜNG là yếu tố quan trọng nhất. Ý mình nói môi trường bao gồm cả môi trường học tập và môi trường sống luôn í

Về môi trường học tập. Bạn có thể hỏi các anh chị review một số mục như

- Trải nghiệm học có xứng đáng với giá tiền không (nguồn tài nguyên/thư viện, đăng kí học phầm,…)?

- Phương pháp học, cách dạy như thế nào? ( có khác với cấp ba, truyền thống hay mới mẻ, thuyết trình, làm dự án,…)

- Môi trường có tính cạnh tranh không, bạn bè như nào ?

- Các hoạt động học tập: nghiên cứu khoa học, các cuộc thi học thuật,…

- Các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ hoạt động sôi nổi không?

Về môi trường sống. Mình nghĩ vị trí địa lý của trường cũng ảnh hưởng khá lớn, cũng có nhiều ưu điểm và nhược điểm. Mình lấy ví dụ các trường đại học ở TPHCM

- Nhóm Đại học quốc gia ở Thủ Đức, Bình Dương, nằm gần nhau. Ưu điểm là môi trường là dù bạn ở kí túc xác hay trọ đều giá rất rẻ, có nhiều sinh viên, đông vui, lâu lâu tạt qua ngắm trai xinh gái đẹp trường hàng xóm,… Nhược điểm là ở khá xa trung tâm thành phố, đi chơi, đi làm, đi học ở đấy thì cũng hơi bất tiện chút.

- Nhóm các trường ở các quận TPHCM. Ưu điểm là có nhiều thứ khám phá, dễ học thêm, đi làm,… Nhược điểm là có một số trường không đủ chỗ gửi xe, phải đi gửi ngoài hay đường Sài Gòn đất chật người đông kẹt xe,…

"Lỡ mình chọn sai rồi sao"

Giai đoạn viết phiếu nguyện vọng là cái giai đoạn kinh khủng nhất luôn í, trong đầu mình chỉ toàn lỡ, lỡ, lỡ và lỡ…! Việc chọn ngành nghề không phải là chuyện dễ, không phải chỉ hỏi bản thân rồi viết vài ba cái gạch đầu dòng là xong. Thật sự, với một học sinh cấp 3, cuộc sống của bạn chỉ xoay quanh tam giác trường-nhà-học thêm, vùi đầu luyện đề để đậu đại học thôi thì bạn không có nhiều cơ hội trải nghiệm nên làm sao biết được mình thích gì, hợp ngành gì.

Mình không khuyên các bạn xem nhẹ việc chọn ngành nhưng nếu bạn quá lo lắng, Just take it easy. Đừng sợ “lỡ chọn sai rồi mất thời gian”, “học phí”. Mình nghĩ rằng việc học tử tế không bao giờ là phí, bạn có chọn sai ngành rồi bắt đầu tìm hiểu một thứ mới cũng được, học nhiều, hiểu biết nhiều cũng tốt thôi.

Chẳng hạn, mình có bà chị trong khi học Tài chính thì nhận ra Marketing mới là việc bả muốn làm hằng ngày, nhưng bả vẫn kiếm được nhiều tiền từ ngành Tài chính của bả dù đó chỉ là công việc phụ thôi.

Cái chúng ta có là thời gian, cái chúng ta thiếu là trải nghiệm. Mình cũng không biết rằng liệu ra trường mình có làm đúng ngành mình đang học hay không, nhưng mình cứ thử, thử, thử thôi. Nhưng mình khuyên bạn hãy phấn đấu vào ngôi trường mình mơ ước, vì nó sẽ cho bạn một môi trường tốt, có tính cạnh tranh, để thúc đẩy bạn không ngừng rèn luyện, trải nghiệm để phát triển bản thân chứ không phải chỉ là những lý thuyết trên giảng đường.

Lời nhắn nhủ của mình

Các cậu có biết bài học đầu tiên mình được nghe khi bước chân vào giảng đường là gì không? Không phải lý thuyết, giảng viên của mình đã nói thế này: “Push yourself because no one else is going to do it for you.” Là một sinh viên rồi, mình cảm thấy nó đúng lắm. Thật sự, dù cậu chọn ngôi trường nào, đều chỉ dạy cho cậu tư duy, những kiến thức nền thôi. Cái chúng ta thiếu là trải nghiệm. Việc tìm ra ngành nghề phù hợp với bản thân và có thể kiếm ra tiền thì chỉ có sự nỗ lực, có thể cả mấy năm trời, không phải chỉ trong mấy ngày cuối trước khi nộp phiếu đăng kí. Mình thật sự muốn nhắn nhủ với cậu, dù chọn ngành nào, trường nào, phải có sự nỗ lực, bỏ công sức vào nó. Trước hết, là một học sinh cấp 3, phải nỗ lực vì chính bản thân cậu, tiếp là vì gia đình. Nỗ lực để vào ngôi trường cậu mơ ước, hoặc nếu cậu chưa tìm được động lực cho mình, đừng bao giờ từ bỏ việc “được học”. Nhớ nhaaa. Mong tất cả điều may mắn đáng yêu sẽ đến với những nỗ lực xứng đáng ^^

Đây là chap 3 trong chuỗi series chia sẻ kinh nghiệm của mình thui. Mình sẽ còn chia sẻ thêm nữa về cách tips học toán, lý, anh…, động lực, áp lực,ưu tiên xét tuyển,...Hi vọng nếu các bạn cảm thấy bài viết này có ích, hãy take note và chia sẻ cho các bạn khác biết với nha. Đó là nguồn động lực rất lớn cho mình để chia sẻ những bài viết tiếp theo